Wednesday, December 19, 2012

Hjerterått


Vuos dát lea musihkkafilmmaš! Muhto rievtti mielde dá galgá leat álbma TV-ráidu! Mun maid ledjen dás mielde :p Somá oaidnit loahpalaš boađus!  Goas son čájehit TV:as? :D

Dies oainnát ahte mun maid ledjen mielde dán produkšuvnnas :p 

Dá leat fas mu gieđat leigga filbmejuvvon eará produkšuvdnii. 

Amma fárgga šaddan dovddusin ja beakkan? :D 


Tuesday, December 18, 2012

Goddit boazu. Čuvges jurdagiiguin boahttevuođa birra.

Lean jo guokte gearddi geahčan "Å drepe en rein" dokumentára maid ráhkadii Paul Anders Simma. Dokumentára govvida Guoládaga sámiid dilit maŋimuš áiggiin. Lean ieš ge ollu dihten dáid diliid  man birra muitaluvvo filmmas  jo ovdal dán filmma. 

Lea váttis ain gávdnat rievttis sániid vai buorebut čilget daid dovdduid mat leat juste dál. 

In dieđe... Juo, mun álo dihten, dovden, ledjen oahpes dása man birra lea sáhka dán filmmas. Muhto liihka ártet oaidnit dakkár govaid, ja muitalusa TV:as. Dá ii buktá makkárge, ii ovttage positiivalaš jurddaga. Háliidan leat positiivalaččan, muhto go oainnán ná duohtaealligovaid ieža servodaga birra, de jávket visot positiiva jurdagat. 

Dát dokumentára ovddan buktá jur ášši nu mo lea duohtavuođas. Ja dát duohtavuohta suorgaha mu. Mun bálan dan ahte in dieđe maid vuorda iežan boahtte áiggis. Mus lei álo stuorra miella máhccat ruoktot, Lujávrái, ja bargat ieža servodaga várás. Muhto go oainnán dakkár filmma, de čilegasit ipmirdan ahte dilli lea duođalaš sámeservodagas ovtta ladje. Ii ge dušše sámeservodagas dilli lea nu, muhto jáhkán eará álgoálbmogiin maid, mat ásset Ruoššas. 

Leat váttis ja losses dovddut. Ovtta ládje mun galggan máhccat ruoktot, Lujávrái. Ja go logan dán mu Ruošša beal ustibiidda, ahte áiggun Lujávrái, de buohkat lohket: "Ale fal boađe ruovttuluotta! Maid don sáhtát bargat dáppe?"...

Juo, mun ráhkkistan buot eanemusta Lujávrri ja Guoládateatnamiid. Muhto olmmoš ferte goit sáhttit birget, iige dušše birget, muhto maiddái sáhttit bargat lássin juoidá bargat.... Váikko ástoáiggehommaid fuobmát. Nágodit dáiddálašvuođa ovddanit, jna. Olmmoš ii galgga dušše bargat vai birget (nágodit máksit rehkegiid, oastit biepmu), muhto olmmoš galggašii eallit ieža dihtii: gávdnat áiggi juoidá mállet, sárgut, dahje čálligoahtit romána, jna....

In dieđe... mus leat ollu ustibat Ruoššas, Guoladátnjárggas...Muhtimat leat lihkkostuvvan bures ovtta ladje go nágodit dinet dan máđe doarvái ahte sáhttet veahkehit vánnemiidda. Lea dehálaš veahkehit váhnemiidda, go dávjá dáin lea hejos bálkka, fuones dearvašvuohta, iešguđetge váttisvuođat ja muđuige lea buorre árbivierru veahkehit vánnemiidda juohke oktavuođas. 

Nu mo lohken leat ustibat maid dan dahket go sii lihkkastuvvan oalle bures dan eallimis. Muhto juste dáid ustibiid gaskas ii leat ovttaga lujávrilačča. Dahje, juo leat, muhto dat lujávrilaččat leat áiggá barggu dihte ledje fáren stuorra gávpogiidda. Dieppe dávjá dienas ollu buoret, muđui ealas sosiála eallin (kino, barat, teahterat, govvagallerejat, jna.). 

Lujávrris dan meastá ii gávdno. Guovdageainnu ektui Lujávrris mihá unnit kultuvralaš eallin! Guovdageainnus lea maid allalogut  barggohisvuođa, nu mo Lujávrris ja sámiid gaskkas. Muhto goit dáppe Norggabeal sápmelaš ja olmmoš birge, váikko sus ii lea barggu. Ruoššas, Lujávrris dahkat dan obba váttis. Dasa lásiin jugešvuohta... Leat ustibat mat leat mu ovttajáhkkasaččat, muhto dearvašvuođa ektui, ja olggos oaidnit leat logi jagi boarrasat go mun.
Ollu ustibat leat dárvvanan alkoholii, eai birge ii beaivvi ge alkohola haga....Lea váivvi, go nuorat leat veahážii mielde goddime ieža....Gii bat lea sivalaš dás? Olmmoš go ii nágot vuostildit alkohola? Vai lea go stáhta, go ii nágot doallat ieža lohppadusaid, jna?  Čuolbma... Muhtimat leat vuollanan, vuollaneaddje vuostildit, gáibidit, geahččalit buoredit iežas eallima... 

Lihkkus eai buohkat olles áiggi leat juhkame alkohola, ja leat barggu haga. 

Suorgahahtti govvidit oaivis maid son lea vuordime boahtte áiggis...    
  
Maid  sáhtán dán dilis bargat? Maid galggan bargat? Juo, lean sápmelaš Guoládatnjarggas, Lujávrris eret. Lean fárgga gearggame skuvlla dáppe Guovdageainnus...maid dasto galggan bargat? Go ii gávdno barggu maid háliidan bargat...   

Mun lean jo 28 jagi boaris. Ja dovddan iežan jo váibbán ollu jur dan dihte go ii leat makkár ge sullii čielgagova boahtevuođa ektui. 

In dieđe obbage maid galggan bargat jus fas boađán Lujávrái...Juhkat?! Nu mo ollusat dahket Lujávrris? Dan gal in hállit. Bargat Guoládaga Sámi Radios? Muhto dieppe eai sáhte sihkkarstit mange ládje bálkka  ja eará sosiála ortnegiid. Bargat muhtin ruošša medias? In jáhkke dieppe oažžun frija čállit sámeáššiid ektui. Čállit dábálaš áššiid birra? In dan birra mun smiehtan go álgen lohkat journalistaoahpu Sámi allaskuvllas. 


  
Loahpas. "Å drepe en rein"  dá lea ovtta dáin filmmain maid ovddan bukta čielga jurdaga. Obba buorre dokumentára.  

P.S. Lei áigumuš oanehaččat čállit domumentára birra, muhto fáhkka šattai meastá muitalus. :)    

Saturday, December 8, 2012

Skávžžáid birra filmmáš. Videoblog


Skávžžát :p

Dá govva govvida jo boares áiggit! Buori muitui govvejin iežan. Šaddai oalle somás iešportrehta! :p  Muhto dál lean fas nuorat! :D

Friday, November 30, 2012

"Ja dát koloniserenpolitihka dagahii dan, ahte Sápmi dego luoddanii guovtti oassái: Danmárku Sápmái ja Ruošša Sápmái." 

Oassi iezan easseja čállosis masa fuobmái Steinar Pedersen árvoštallamis barggu. 

Thursday, November 29, 2012

Presideanttaevttohasii guoskeavaš giellamáhtu várás dikta-ávžžuhus

Sámás, presideanta! Presideanta, sámás! 
Sámas, presideanta! Presideanta, sámás!
Sámás, presideanta! Sámás! 

              Sámás ruovttus, sámás dieppe, sámás doppe
Sámás juohke áidna beaivi. 
Presideanta, sámás Sámedikkis! 

Presideanta govvan lea ge, lea ge sámeservodaga speadjalus 
Presideanta ovddagovvan lea ge, lea ge dážaservodagas ofelaš

              Sámás ruovttus, sámás mánáidesiiguin.
              Dáppe, doppe, duoppil, dieppil, duoppil - 
              Juohke áidna sajis - sámas! 
              Presideanta, sámás Sámedikkis! 

Presidenta, oaččut hupmat dahje hallat, 
Vai soatit háliidivččet ságastit dahje "supsnestit"?
Ieš dieđát maid don liikot eambbo...
hupmat, hallat, ságastit...
Muhto sámás, presideanta! 
Sámegiella gal lea dehálaš ja mávsolaš!
Sámegiella gal lea ge gollegiella! 


             Sámás, presideanta! Presideanta, sámás! 
             Sámas, presideanta! Presideanta, sámás!
             Sámás, presideanta! 


Sámás.


:) 

Wednesday, November 14, 2012

RAIPON ášši ektui jurdagat.

Lea issoras mii dáhpahuvva maŋimuš áiggiin Ruoššabeal eamiálbmot máilmmis. Dát dilli suhtada mu, ja suhtada dá ahte mun persovnnalaččat in sáhte  dasa mange ládje váikkuhit. Ruošša stáhtá lea stuorramášiidna mii ii beroš ieža álbmogiin maid ásset miehtá Ruošša. Dá leat iešguđet ge álbmogat. 

Lea issoras ja duođalaš dilli. Iige imaš manne dan birra eai jietnat maidege ruoššamediat. Sii han leat maid ožžon direktiivvaid. Eamiálmogiid mediat eai leat nu fámus vai olihit ruošša eisseváldiid. Ruošša riikkamediat mu ipmárdusa mielde eai goassige  muitališgoahtit dakkár áššiid birra no mo dan áiggi dáhpahuvva RAIPON orgánisašuvnnain. Muhto dát ášši lea unná binnaš oasi dán "stuorra gahku váttisvuođaid". Miehtá Ruošša leat láhkorihkomat, eamiálbmogiid vuoigatvuođa rihkomat, jna. Dieppe stuorra gárddin, Kremlinas dušše muitalit man buorre barggu sii leat bargame álbmogiid váras. Dát gal lea njuolgga gielisvuohta. 

Lihkus lea interneahta dán áigge man bokte olmmoš oažžu ođđasiid dávjimusat maŋimuš áiggiin. Lihkus gávdno maiddái RAIPON ášši birra muhtun artihkáliid, oaivviliid, jna. Muhto stuorra ruošša interneahta ektui dát čállosat leat uhcán oassi mediamáilmmis. 

Dain beivviin RAIPON ášši lei maiddái fukusis Sámimediain ja Barentsguovlu median. Erenoamažii odne Ođđasiin lei čielgga signála. Ruoššaeisseválddi ieš ii boahtá maidege komenteret ášši ektui. Bállu? Direktiiva? Dahje leago sutnje áibbas seamma? Muhto buorre go olgoriikkamediat ovddidit dakkár áššiid. Doaivvumis áiggi mielde mii beassat guldalit ruošša eisseváldiid oaidnu RAIPON ášši ektui.   

Ruoššas ásset sullii 140 milliivdna olbmo, daid gaskas álgoálbmogat leat sullii 300 duhát olbmo. Dá lea vuolel 1%. Mo de eamiálbmogat Ruoššas galget nágodit muitalit ieža oaivviliid Ruošša mediaide, Ruošša servodahkii? 

Dá livččii vejolaš diehtálas rievdadit dili, muhto go Ruoššas stivre Putin ja Medvedev lea dego su dohka gieđas. Jáhkku ja doaivva dakkáviđe suddada oaivis. 

Muhto dan ovdal Čečenija guovlu álbmot ledje doarun ieža rivttiid ovddas. Muhto man ladje sii leat doarrun? Heivešii go son dakkár vuohki álgoálbmogiidda odne? Namalassii váldit gieđaide niibbiid, vearjuid, bissuid jna. Dakkár vuohki ii heive, munnje persovnalaččat goit dá ii heive. Bargat demokrahtalaččat, čállit ovtta ladje breavvaid eisseváldiide. Dás ii leat nu ollu ávki...  

Miellačájuhusaid, njealggunákšuvnnaid lágidit seamma ládje nu mo 1978-80 jagiin ledje dahkan sápmelaččat Norggabealde. Hm..hm.. Unná binna Norggas dá livččii vejolaš. Naba stuorra Ruoššas, mo dieppe? Livčče go lihkkastuvvan dakkár daguid dihte álgoálbmogat Ruoššas? Livčče go rievdan ieža oainnuid ruošša eisseválddit eamiálbmogiid ektui?   

Dán dilis in dieđe mo  galggan jurddašit positiivalaččat ja objektiivallaččat RAIPON ášši  ja muđui ge eamiálbmogiid dili ektui. 

P.S.De dál fas áigi máhcan eksámenbárgui. 
P.P.S. Jus fuobmát muhtun čállinmeattahusa, de logat munnje. Dahje čujut gokko dá lea. :)